KRAKÓW (6, 8-10 VI)

Przykładowe dokumenty wytworzone lub zgromadzone przez organa bezpieczeństwa PRL dot. przebiegu wizyty Papieża w Krakowie z tekstem wprowadzającym dr. hab. Filipa Musiała, prof. AIK, dyrektora Oddziału IPN w Krakowie

Kraków zajmował na szlakach pielgrzymek Jana Pawła II do Polski miejsce szczególne. W czasie pierwszej pielgrzymki do ojczyzny papież przyjechał do stolicy Małopolski 6 czerwca, a wyjechał stamtąd cztery dni później. Pierwszego dnia, 6 czerwca, spotkał się z wiernymi w katedrze na Wawelu. W ciągu kolejnych dwu dni odbył wyczerpujący szlak po Małopolsce, odwiedzając Kalwarię Zebrzydowską, Wadowice, Oświęcim-Brzezinkę (7 czerwca) oraz Nowy Targ (8 czerwca). Z Podhala wrócił do Krakowa i jeszcze 8 czerwca spotkał się w katedrze wawelskiej z uczestnikami Synodu Archidiecezji Krakowskiej.

Największym echem odbiło się wieczorne spotkanie na Skałce, gdzie bije tętno polskiej tradycji: z naukowcami, twórcami, ludźmi kultury, ale przede wszystkim – ze studentami. To młodzież akademicka je zdominowała, młodzież, z którą Jan Paweł II miał tak świetny kontakt, jeszcze w czasie posługi w archidiecezji krakowskiej. Papież zrezygnował z wygłoszenia przygotowanego tekstu i przemówił bardzo spontanicznie, podkreślając między innymi: „Cieszył mnie ten rozwój poszczególnych środowisk akademickich, cieszył mnie akademicki rozwój Krakowa. Wiadomo, że Kraków się rozprzestrzenił, środowisko akademickie przesunęło się od centrum ku peryferiom i zaraz też tam powstały – zwłaszcza myślę o Nowej Wsi – środowiska akademickie, duszpasterstwo akademickie; miasteczko akademickie i duszpasterstwo akademickie razem”.

Kolejny dzień, 9 czerwca, Jan Paweł II rozpoczął spotkaniem z naukowcami z Rady Papieskiego Wydziału Teologicznego (z którego powstał dzisiejszy Uniwersytet Papieski Jana Pawła II), później udał się do chorych zgromadzonych w kościele ojców Franciszkanów, spotkał się z pielgrzymami w opactwie cystersów w nowohuckiej Mogile, by pod koniec dnia pomodlić się wspólnie z siostrami zakonnymi w bazylice Mariackiej. A zdążył jeszcze zatrzymać się na cmentarzu Rakowickim, przy rodzinnym grobie – raz jeszcze podkreślając, jak wielkie znaczenie miała dla niego świadomość, że jesteśmy tylko jednym z ogniw pokoleń ‒ tych, które odeszły, i tych, które przyjdą po nas.

To, co działo się w Krakowie 6, 8 i 9 czerwca, miało olbrzymie znaczenie, kluczowe było jednak nabożeństwo na Błoniach 10 czerwca. Ta msza była jednym z najważniejszych punktów pielgrzymki. Szacuje się, że wzięło w niej udział nawet 1,5 mln osób, a poza wiernymi zgromadzonymi wokół ołtarza tysiące osób czekało na Jana Pawła II na trasie przejazdu z Franciszkańskiej na Błonia i w stronę lotniska w Balicach, gdzie pożegnano papieża. W czasie mszy Jan Paweł II mówił o bierzmowaniu dziejów, którego doświadczają Polacy, i dokonał symbolicznego bierzmowania narodu; koronował też obraz Matki Bożej z Makowa Podhalańskiego. Podziękowawszy za możliwość odbycia pielgrzymki, z symbolicznego miejsca między Wawelem a kopcem Kościuszki papież wzywał: „I dlatego – zanim stąd odejdę, proszę was, abyście całe to duchowe dziedzictwo, któremu na imię »Polska«, raz jeszcze przyjęli z wiarą, nadzieją i miłością – taką, jaką zaszczepia w nas Chrystus na chrzcie świętym, – abyście nigdy nie zwątpili i nie znużyli się, i nie zniechęcili, – abyście nie podcinali sami tych korzeni, z których wyrastamy”. Raz jeszcze jego religijne przesłanie w rzeczywistości zniewolonego państwa nabierało nowych znaczeń, stawało się słowem zdolnym rozsadzać fundamenty komunistycznego reżimu.

Papież nie trzymał się wyłącznie programu oficjalnego. Wyjściem poza niego były wieczorne spotkania z wiernymi, kiedy Ojciec Święty stawał w oknie pałacu arcybiskupiego przy ul. Franciszkańskiej 3. Te „dobranocki” stały się później tradycją krakowskich wizyt, a okno pokoju, w którym zawsze mieszkał, zdobi dzisiaj papieski portret.

Realizowana w Krakowie, przez Komendę Wojewódzką Milicji Obywatelskiej, operacja o ogólnopolskim krypt. „Lato-79” miała na celu – podobnie jak w pozostałych miejscach papieskiej wizyty – przede wszystkim zapobieganie wydarzeniom, które mogłyby być politycznie niewygodne dla komunistycznej władzy. Ten etap pielgrzymki zabezpieczało 1037 funkcjonariuszy SB i ponad 67 000 funkcjonariuszy MO, zaktywizowano także sieć agenturalną do informowania nie tylko o przebiegu pielgrzymki, ale także o nastrojach w zakładach pracy, na uczelniach, w szkołach. Pion obserwacji prowadził operację krypt. „Dekoracja”, dokumentując przystrojenie miejsc, w których przebywać miał papież, tras przejazdu, ale także dekoracje na pozostałych budynkach w mieście. Poza elementami religijnymi funkcjonariusze SB poszukiwali treści uznawanych przez nich za polityczne.

Krakowska bezpieka dobrze oceniała swe działania w czasie papieskiej wizyty, chociaż za porażkę uznano to, że Jan Paweł II rozmawiał z dziennikarzami zagranicznymi i redaktorami opozycyjnego „Tygodnika Powszechnego” (z którym przecież był związany w latach krakowskich i w którym publikował). Funkcjonariusze za największą porażkę uznali poświęcenie przez papieża w czasie spotkania na Skałce przyniesionego przez młodzież akademicką krzyża, który następnie został przeniesiony w spontanicznej procesji na Miasteczko Studenckie. Został stamtąd następnie usunięty przez władze komunistyczne i przekazany do krakowskiej kurii, skąd wrócił na Skałkę stając się pamiątką spotkania młodzieży z papieżem w 1979 r.

Filip Musiał


 

PRZYGOTOWANIA

  • Plan operacyjno-fizycznego zabezpieczenia pobytu w Krakowie Papieża Jana Pawła II w dniach 6-10 VI 1979 r., dokument Wydziału IV KWMO w Krakowie bez daty, IPN Kr 08_262_t.3_s.4-21, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Plan operacyjno-fizycznego zabezpieczenia pobytu w Krakowie Papieża Jana Pawła II w dniach 6-10 VI 1979 r., dokument Wydziału IV KWMO w Krakowie bez daty, IPN Kr 08_262_t.3_s.4-21, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Plan działań dezintegracyjnych [Wydziału IV KWMO w Krakowie] – załącznik z dn. 20 IV 1979 r. do Planu działań operacyjnych krypt. Lato-79, IPN Kr 08_262_t.5_s.53-56, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Plan działań dezintegracyjnych [Wydziału IV KWMO w Krakowie] – załącznik z dn. 20 IV 1979 r. do Planu działań operacyjnych krypt. Lato-79, IPN Kr 08_262_t.5_s.53-56, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Plan przedsięwzięć operacyjnych w zakresie zabezpieczenia środowiska duszpasterstwa akademickiego i „Oaz” w dniach pobytu Jana Pawła II w Krakowie, dokument Sekcji V Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 8 V 1979 r., IPN Kr 08_262_t.5_s.70-72, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Plan przedsięwzięć operacyjnych w zakresie zabezpieczenia środowiska duszpasterstwa akademickiego i „Oaz” w dniach pobytu Jana Pawła II w Krakowie, dokument Sekcji V Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 8 V 1979 r., IPN Kr 08_262_t.5_s.70-72, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Zadania dla sieci tajnych współpracowników posiadającej bezpośrednie dotarcie do Papieża, dokument Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 29 V 1979 r., IPN Kr 08_262_t.5_s.174-175, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Zadania dla sieci tajnych współpracowników posiadającej bezpośrednie dotarcie do Papieża, dokument Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 29 V 1979 r., IPN Kr 08_262_t.5_s.174-175, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Plan działań operacyjnych do sprawy obiektowej krypt. Lato-79, dokument z dn. 22 IV 1979 r. Z-cy Komendanta Wojewódzkiego MO [w Krakowie] ds. Służby Bezpieczeństwa, IPN Kr 08_262_t.5_s.287-300, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Plan działań operacyjnych do sprawy obiektowej krypt. Lato-79, dokument z dn. 22 IV 1979 r. Z-cy Komendanta Wojewódzkiego MO [w Krakowie] ds. Służby Bezpieczeństwa, IPN Kr 08_262_t.5_s.287-300, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Plan zabezpieczenia operacji krypt. Huta dot. nabożeństwa z udziałem Papieża przed kościołem OO. Cystersów w Mogile, IPN Kr 08_262_t.3_s.58_65, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Plan zabezpieczenia operacji krypt. Huta dot. nabożeństwa z udziałem Papieża przed kościołem OO. Cystersów w Mogile, IPN Kr 08_262_t.3_s.58_65, cały dokument w załączonym pliku .pdf
 
PRZEBIEG
 
  • Szyfrogram Naczelnika Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 6 VI 1979 r. dot. pierwszych reakcji na przyjazd Papieża do Krakowa, IPN Kr 08_262_t.8_s_199_202
    Szyfrogram Naczelnika Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 6 VI 1979 r. dot. pierwszych reakcji na przyjazd Papieża do Krakowa, IPN Kr 08_262_t.8_s_199_202
  • Szyfrogram Naczelnika Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 7 VI 1979 r. dot. ocen i opinii na temat przebiegu wizyty Papieża Jana Pawła II, IPN Kr 08_262_t.8_s.212_213, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Szyfrogram Naczelnika Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 7 VI 1979 r. dot. ocen i opinii na temat przebiegu wizyty Papieża Jana Pawła II, IPN Kr 08_262_t.8_s.212_213, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Szyfrogram Naczelnika Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 9 VI 1979 r. dot. przebiegu wizyty Papieża Jana Pawła II w Nowej Hucie - Mogile, IPN Kr 08_262_t.8_s.255_256, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Szyfrogram Naczelnika Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 9 VI 1979 r. dot. przebiegu wizyty Papieża Jana Pawła II w Nowej Hucie - Mogile, IPN Kr 08_262_t.8_s.255_256, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Meldunek Naczelnika Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 10 VI 1979 dot. sytuacji w Krakowie w związku z uroczystościami na Błoniach z udziałem Papieża, IPN Kr 08_262_t.8_s.261_265, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Meldunek Naczelnika Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 10 VI 1979 dot. sytuacji w Krakowie w związku z uroczystościami na Błoniach z udziałem Papieża, IPN Kr 08_262_t.8_s.261_265, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Informacja Naczelnika Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 10 VI 1979 r. dot. przebiegu uroczystości z udziałem Papieża na krakowskich Błoniach, IPN Kr 08_262_t.8_s.264_269, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Informacja Naczelnika Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 10 VI 1979 r. dot. przebiegu uroczystości z udziałem Papieża na krakowskich Błoniach, IPN Kr 08_262_t.8_s.264_269, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • List apostolski z okazji Jubileuszu 900. Rocznicy śmierci św. Stanisława, IPN Kr 08_262_t.7_s.277_292, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    List apostolski z okazji Jubileuszu 900. Rocznicy śmierci św. Stanisława, IPN Kr 08_262_t.7_s.277_292, cały dokument w załączonym pliku .pdf
 
 
PODSUMOWANIA, OCENY

 

  • Wstępna ocena działań polityczno-operacyjnych i organizacyjnych Wydziału IV w Krakowie w ramach sprawy krypt. „Lato-79” z dn. 10 VI 1979 r., IPN Kr 08_262_t.16_s.6_11, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Wstępna ocena działań polityczno-operacyjnych i organizacyjnych Wydziału IV w Krakowie w ramach sprawy krypt. „Lato-79” z dn. 10 VI 1979 r., IPN Kr 08_262_t.16_s.6_11, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Informacja dot. ocen, komentarzy i prognoz po wizycie Papieża w Polsce, dokument Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 13 VI 1979 r., IPN Kr 08_262_t.16_s.19-20, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Informacja dot. ocen, komentarzy i prognoz po wizycie Papieża w Polsce, dokument Wydziału IV KWMO w Krakowie z dn. 13 VI 1979 r., IPN Kr 08_262_t.16_s.19-20, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Sprawozdanie z działań polityczno-operacyjnych i organizacyjnych Wydziału IV w Krakowie w ramach sprawy krypt. „Lato-79”, IPN Kr 08_262_t.16_s.38_47, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Sprawozdanie z działań polityczno-operacyjnych i organizacyjnych Wydziału IV w Krakowie w ramach sprawy krypt. „Lato-79”, IPN Kr 08_262_t.16_s.38_47, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Notatka służbowa Sekcji VII Wydziału II [KWMO w Krakowie] dot. zainteresowania przedstawicieli agencji prasowych, radiowych i telewizyjnych z krajów kapitalistycznych wizytą Papieża w Krakowie, IPN Kr 08_262_t.14_s.12_14, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Notatka służbowa Sekcji VII Wydziału II [KWMO w Krakowie] dot. zainteresowania przedstawicieli agencji prasowych, radiowych i telewizyjnych z krajów kapitalistycznych wizytą Papieża w Krakowie, IPN Kr 08_262_t.14_s.12_14, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Zestawienie sił i środków MO użytych do zabezpieczenia operacji „Lato-79” na terenie Krakowa, IPN Kr 645_119_t.24_s.49
    Zestawienie sił i środków MO użytych do zabezpieczenia operacji „Lato-79” na terenie Krakowa, IPN Kr 645_119_t.24_s.49

 

Pliki do pobrania