Departament I SB MSW

Przykładowe dokumenty dot. działalności wywiadu cywilnego w okresie I pielgrzymki papieskiej z 1979 roku z wprowadzeniem dr. Witolda Bagieńskiego z Archiwum IPN w Warszawie

Zdobywanie informacji na temat Stolicy Apostolskiej było jednym z najważniejszych obszarów działania wywiadu Polski Ludowej, szczególnie po wyborze kardynała Karola Wojtyły na papieża. Było to wydarzenie bez precedensu w dotychczasowej historii Polski. Z punktu widzenia peerelowskich władz niosło ono ze sobą szereg problemów i niebezpieczeństw. Nie bez powodu obawiano się, że będzie to niezwykle silny impuls wzmacniający Kościół katolicki w Polsce i budzący wiele nadziei w społeczeństwie. Sytuacja ta sprawiła, że zwiększyły się zadania organów bezpieczeństwa związane ze śledzeniem wydarzeń i procesów będących skutkiem wyboru nowego papieża.

Departament I MSW był jedną z głównych jednostek organizacyjnych SB i odpowiadał za prowadzenie wywiadu zagranicznego. Zbieraniem informacji na temat sytuacji w Watykanie i jego kontaktów z polskim duchowieństwem w Kraju zajmowały się Wydział III centrali wywiadu oraz rezydentura w Rzymie, która od wczesnych lat sześćdziesiątych nosiła kryptonim „Baszta”. Nie było to oczywiście jedyne jej zadanie, ale niewątpliwie najistotniejsze. Kiedy tylko pojawiły się pierwsze wiadomości wskazujące na to, że Jan Paweł II uda się z pielgrzymką do Polski, funkcjonariusze wywiadu przystąpili do działania. Dzięki posiadanej w Rzymie sieci agentów i innych źródeł, a także oficjalnym kontaktom gromadzili wszelkie informacje, które mogły mieć znaczenie dla władz PRL. Istotne było nie tylko to, gdzie i kiedy Ojciec Święty będzie przebywał, z kim się spotka, ale także to, o czym może mówić. Rozpoznanie jego zamierzeń i planów dawało kierownictwu państwa szansę na lepsze przygotowanie się do tego wydarzenia, zarówno pod względem organizacyjnym, jak i propagandowym.

Prezentowane dokumenty pochodzą przede wszystkim z bogatego zbioru materiałów po Wydziale XVII Departamentu I MSW, czyli komórce analitycznej tej służby. Na podstawie zdobywanych informacji funkcjonariusze przygotowywali meldunki dla najwyższych władz kraju. Przekazywano je także do innych resortów i departamentów samego ministerstwa. Niektóre informacje wymieniano również z tzw. bratnimi służbami, czyli KGB i innymi jednostkami wywiadowczymi krajów bloku wschodniego. Publikowana dokumentacja daje możliwość zapoznania się z wieloma zakulisowymi aspektami stosunków państwo‒Kościół w PRL w tym bogatym w wydarzenia okresie.

Witold Bagieński

  • Notatka informacyjna z dn. 3 VI 1979 r. dot. celów politycznych Watykanu związanych z wizytą Papieża w Polsce, IPN BU 02011_765_cz1_s.273, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Notatka informacyjna z dn. 3 VI 1979 r. dot. celów politycznych Watykanu związanych z wizytą Papieża w Polsce, IPN BU 02011_765_cz1_s.273, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Notatka z Londynu z dn. 7 VI 1979 r. dot. wizyty papieża w aktualnych ocenach emigracji i Polonii, IPN BU 02011_765_cz1_s.130-131, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Notatka z Londynu z dn. 7 VI 1979 r. dot. wizyty papieża w aktualnych ocenach emigracji i Polonii, IPN BU 02011_765_cz1_s.130-131, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Szyfrogram z dn. 9 VI 1979 r. z Nowego Jorku dot. komentarzy dziennikarzy amerykańskich na temat przebiegu pielgrzymki, IPN BU 02011_765_cz1_s.62, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Szyfrogram z dn. 9 VI 1979 r. z Nowego Jorku dot. komentarzy dziennikarzy amerykańskich na temat przebiegu pielgrzymki, IPN BU 02011_765_cz1_s.62, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Informacja z dn. 9 VI 1979 r. dot. francuskich ocen przebiegu wizyty Papieża w Polsce, IPN BU 02011_765_cz1_s.75_76, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Informacja z dn. 9 VI 1979 r. dot. francuskich ocen przebiegu wizyty Papieża w Polsce, IPN BU 02011_765_cz1_s.75_76, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Szyfrogram z dn. 11 VI 1979 r. z Paryża dot. wstępnej oceny wizyty Papieża na podstawie miejscowych publikacji prasowych, IPN BU 02011_765_cz1_s.51_53, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Szyfrogram z dn. 11 VI 1979 r. z Paryża dot. wstępnej oceny wizyty Papieża na podstawie miejscowych publikacji prasowych, IPN BU 02011_765_cz1_s.51_53, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Szyfrogram z dn. 11 VI 1979 r. dot. reakcji niektórych  krajów socjalistycznych na wizytę papieża w Polsce, IPN BU 02011_765_cz1_s.41_45, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Szyfrogram z dn. 11 VI 1979 r. dot. reakcji niektórych krajów socjalistycznych na wizytę papieża w Polsce, IPN BU 02011_765_cz1_s.41_45, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Notatka informacyjna z dn. 22 VI 1979 r. z wypowiedzi Franciszka Wilka, prezesa londyńskiego Polskiego Stronnictwa Ludowego, w aspekcie wizyty Jana Pawła II w Polsce, BU_0_2011_765_cz1_s.20_21, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Notatka informacyjna z dn. 22 VI 1979 r. z wypowiedzi Franciszka Wilka, prezesa londyńskiego Polskiego Stronnictwa Ludowego, w aspekcie wizyty Jana Pawła II w Polsce, BU_0_2011_765_cz1_s.20_21, cały dokument w załączonym pliku .pdf
  • Informacja Departamentu I MSW [brak daty] dot. zachodnich ocen wizyty Jana Pawła II w Polsce, IPN BU 0811/8, s.261-276, cały dokument w załączonym pliku .pdf
    Informacja Departamentu I MSW [brak daty] dot. zachodnich ocen wizyty Jana Pawła II w Polsce, IPN BU 0811/8, s.261-276, cały dokument w załączonym pliku .pdf
 
POLECAMY
 
  • Witold Bagieński, Wywiad cywilny Polski Ludowej w latach 1945-1961. Tom 1-2
    Witold Bagieński, Wywiad cywilny Polski Ludowej w latach 1945-1961. Tom 1-2
  • ZAPOWIEDŹ: Władysław Bułhak, Wywiad PRL a Watykan 1962–1978, Warszawa 2019
    ZAPOWIEDŹ: Władysław Bułhak, Wywiad PRL a Watykan 1962–1978, Warszawa 2019